In het westen van Den Haag, vlak bij Kijkduin en het landgoed Ockenburg, ligt in een bosrijke omgeving een enclave die van oudsher gebruikt is als tuinbouwgebied. Acht tuinders hadden er tot voor kort een glastuinbouwbedrijf. Rationalisering en strengere milieueisen dwongen hun tot schaalvergroting en modernisering. Daarmee was op die locatie geen toekomst meer voor de glastuinders. De gemeente Den Haag besloot in 1992 dat het gebied een woonbestemming kon krijgen. Daarmee werd de aanzet gegeven tot wat nu het Villapark Ockenrode is geworden: een bijzondere woonplek in de uitlopers van de duinen, net niet in de stad, maar wel op loopafstand van alle voorzieningen.

Het zeer gewilde woonmilieu van Ockenrode past in de Haagse traditie, die ook tastbaar is in de bekende Haagse woonwijken Marlot en de Vogelwijk. We staan even stil bij het tot standkoming van het plan en de ralisatie. In de hierna komende pagina's leest u meer over de ambities achter de plannen, de uitdagingen en het eindresultaat. Als Ockenroders kunnen we concluderen dat we tevreden zijn over de resultaten. Ockenrode is een Haags woongebied dat tot in lenge van jaren grote aantrekkignskracht zal uitoefenen. De "Ontwikkelingsmaatschappij Ockenrode C.V." is er trots op daaraan te hebben kunnen meewerken.

Ockenrode grenst direct aan het bos en duin van landgoed Ockenburgh. Het behoud van dit beschermde natuurgebied stond voorop; daarom een beperkte bouwdichtheid voor Ockenrode en geen directe brugverbindingen naar de bestaande hoofdstructuur en ontsluiting.
Een negental tuinderswoningen moest in het plan opgenomen worden en daarmee een eenheid gaan vormen. Het plan bevat rondom een 'ecozone', waar natuurontwikkeling mogelijk is, die fungeert als een groene buffer en uitloop voor de wijk. Aan de zijde van het aangrenzende natuurgebied is de ecozone 10 meter breed en loopt deze uit in een groene wig, die wordt uitgevoerd als een nat-drasgebied. Bij de entree van het gebied ligt een open gebied voorzien van formele bomenrijn, waar men tevens doorzicht heeft naar het noordelijk gelegen landgoed Ockenburgh. Alle woningen in Ockenrode hebben een voortuin. Op de straathoeken zijn de zijgevels volwaardige gevels. De privétuinen zijn aan de openbare weg begrensd door een erfafscheiding van stenen kolommen met buis of groene hagen. Alle woningen hebben een garage en een parkeerplaats op eigen erf.

'De gemeente is de hoeder van het algemeen belang, maar ook de zakelijke partner van marktpartijen. Niets nieuws, maar de manier waarop de gemeente en de ontwikkelaars in het project Ockenrode hebben samengewerkt was dat wel. Ik heb als stedenbouwkundige in opdracht van de ontwikkelingscombinatie gewerkt en zij hebben mij, een ambtenaar van de gemeente Den Haag, daarvoor ook betaald. Ik heb in dit project dus twee petten op gehad. Om het algemeen belang en het commerciële belang te behartigen heb ik steeds de balans moeten zoeken.' Stedenbouwkundige Zevenhuizen raakte pas in tweede instantie bij het plan betrokken. De dienst Stedelijke Ontwikkeling had, in overleg met de Welstandscommisie, besloten niet niet verder te gaan met een eerste voorstel van de ontwikkelaars. Zevenhuizen: 'Het roer moest om, en wel snel. Nadat contra-expertise had uitgewezen dat het aantal geplande woningen van 190 teruggebracht moest worden naar 160, vielen alle stukjes op hun plaats. Het nieuwe stedenbouwkundige ontwerp was naar de wens van het projectteam en de Welstandscommisie. Ook kwam het tegemoet aan de wensen van de wijkbewoners: een bebouwingsdichtheid die te vergelijken was met de vogelwijk en het behoud van hun uitzicht op het groen van de binnenduinen.' Of hij zijn ontwerp kan typeren? 'Een synthese tussen bebouwing en groen; een samengaan van elementen terwijl het eerste ontwerp gestoeld was op een tegenstelling. Ik ben trots op de vormgeving van de openbare ruimte en hoe de ecologie is ingepast. Een nat-dras gebied brengt de natuur in de wijk. Ook de uitstraling van de gebouwen vind ik goed. Geen blinde muren, de woningen geven vanuit elke hoek een fraaie aanblik.'

TRS van de eerste ontwikkelaar die grond had gekocht op het terrein van Ockenrode. De heer Van der Hoek: 'Toen ook Wilma grond verwierf konden we twee dingen doen: uitkopen of samenwerken. We hebben voor het laatste gekozen want we zagen dezelfde mogelijkheden: voor ontwikkelaars zijn overgangsgebieden zoals deze bijzonder interessant. Bovendien was Wilma voor ons als Rotterdams bedrijf een goede partner. Ze zijn lokaal actief en kennen de markt.' De heer Van der Hoek bespreekt de uitgangspunten van de ontwikkelaars. 'De prijs die we betaald hebben voor de grond hebben we vertaald in een ontwikkelingsplan. Hoeveel woningen op hoeveel vierkante meters, tegen welke prijs. Vanwege de hoge grondprijs en de risico's (wil de gemeente samenwerken, kan de top van de markt gerijkt worden) wilden we onze afzetrisico;s spreiden. Dus kozen we voor een dwarsdoorsnede van de markt. Van goedkopere woningen, die gemakkelijker verkocht konden worden, moesten we er wel een behoorlijk aantal neerzetten. De wijk zou 220 woningen gaan tellen. Werkenderweg konden we het ambitieniveau opschroeven en het aantal woningen minderen.'
'We hebben in deze ontwikkeling hoog ingezet met 160 middeldure en dure woningen. De locatie had pluspunten, zoals de nabijheid van bos en strand, maar ook minpunten. De locatie ligt niet centraal, bijvoorbeeld. We hadden niet verwacht dat we binnen een paar maanden bijna alle woningen verkocht zouden hebben, nog voor de eerste paal de grond in was gegaan. Ik denk omdat Ockenrode biedt wat mensen willen: comfort, veiligheid, herkenbaarheid, geborgenheid en ruimte. Andere factoren, zoals de wens van de gemeente Den Haag om in het hogere marktsegment te bouwen en de groeiende behoefte aan deze woningen bij een aantrekkelijke woningmarkt, hebben ook bijgedragen aan het succes van Ockenrode.'